Veilig werken, aantoonbaar geregeld

Zodra jouw bedrijf werknemers heeft, gelden de arboverplichtingen uit de Arbowet. Je moet onder meer een RI&E met plan van aanpak, BHV, een preventiemedewerker, voorlichting en toegang tot een bedrijfsarts regelen. Zonder personeel is een RI&E meestal niet verplicht; voor zzp'ers gelden bij risicovol werk wel specifieke arboregels.

VCA is voor bedrijven die risicovol werk uitvoeren; VCU is voor uitzendorganisaties die hiervoor personeel leveren. VCA beoordeelt hoe het uitvoerende bedrijf veilig en gezond werken organiseert. VCU kijkt hoe de uitzendorganisatie medewerkers selecteert, voorlicht en begeleidt. Werken de medewerkers onder leiding en toezicht van de klant, dan past VCU. Blijft de uitzendorganisatie zelf verantwoordelijk voor leiding en toezicht, dan past VCA beter.

LMRA staat voor Laatste Minuut Risico Analyse. Het is een korte risicoanalyse die je uitvoert voordat je begint met werken: je staat even stil bij de risico's op de werkplek en neemt de maatregelen die nodig zijn om veilig te kunnen werken. Een LMRA hoeft niet langer dan een minuut te duren en is gebruikelijk bij VCA-gecertificeerde bedrijven.

VCA en de Safety Culture Ladder kijken allebei naar veiligheid, maar leggen de nadruk op andere aspecten. VCA controleert of bedrijven die risicovol werk uitvoeren hun veiligheidszaken praktisch op orde hebben. De Safety Culture Ladder beoordeelt in vijf treden hoe medewerkers en leidinggevenden dagelijks met veiligheid omgaan. Kies wat jouw opdrachtgever vraagt, of combineer beide om zowel veiligheidsmaatregelen als veilig gedrag aan te tonen.

Een arbodienst verzorgt wettelijk vereiste arbodienstverlening, terwijl een adviesbureau zoals Diks Process Support jouw organisatie kan begeleiden naar veiligheidscertificering. De arbodienst ondersteunt onder meer bij verzuim, arbeidsgezondheidskundig onderzoek en toegang tot de bedrijfsarts. Diks helpt systemen voor bijvoorbeeld VCA, ISO 45001 of SCL inrichten. Een onafhankelijke certificerende instelling voert de audit uit en verstrekt het certificaat. Kies dus op basis van de ondersteuning die je nodig hebt.

Als je opdrachtgever vraagt om bewijs van veiligheidscultuur, vraag je eerst welk bewijs en welke SCL-trede de opdrachtgever precies verlangt. De Safety Culture Ladder kent 5 treden die laten zien hoe sterk de veiligheidscultuur binnen een organisatie is. Toon het gevraagde certificaat of statement en onderbouw dit met verslagen van toolboxmeetings, incidentmeldingen, veiligheidsrondgangen, trainingen en verbeteracties. Zo maak je veilig gedrag aantoonbaar.

Een arbodienst ondersteunt werkgevers bij gezond en veilig werken, ziekteverzuim, het PAGO en toegang tot de bedrijfsarts. Zodra je personeel hebt, moet je volgens de Arbowet een basiscontract met een arbodienst of bedrijfsarts regelen. Met instemming van de werknemersvertegenwoordiging kan soms een maatwerkregeling worden gekozen.

De belangrijkste certificeringen voor arbo en veiligheid zijn:

• VCA: voor bedrijven die risicovol werk uitvoeren, bijvoorbeeld in de bouw, techniek of industrie.

• ISO 45001: voor organisaties die arbeidsrisico’s structureel willen beheersen met een arbomanagementsysteem.

• Safety Culture Ladder (Veiligheidsladder): voor bedrijven die hun veiligheidscultuur willen meten en verbeteren.

• VCU: voor uitzendorganisaties die personeel leveren voor risicovol werk. Welke het beste past, hangt af van je werkzaamheden en de eisen van je opdrachtgevers. Een RI&E is ook belangrijk voor arbeidsveiligheid, maar is geen certificering.

Een veiligheidscultuur bouw je op door veilig werken bespreekbaar te maken en zelf het goede voorbeeld te geven. Betrek medewerkers bij het herkennen van risico’s, maak duidelijke werkafspraken en bespreek onveilig gedrag. Zorg dat iedereen gevaarlijke situaties en bijna-ongevallen durft te melden. Pak meldingen actief op, deel verbeteringen met je team en beoordeel regelmatig of de maatregelen werken.

Een toolboxmeeting gaat over actuele risico’s, veilige werkwijzen, gewijzigde VGM-regels en lessen uit incidenten of inspecties. VCA* vereist minimaal 4 toolboxmeetings per jaar; VCA** en VCA-P minimaal 10. Zonder VCA-verplichting bestaat geen wettelijk vast aantal. Bepaal de frequentie dan op basis van de RI&E, werkzaamheden en eisen van opdrachtgevers.

Een veiligheidsbeleid is een document met de richtlijnen en procedures om veilige werkomstandigheden te handhaven. Het beschrijft ook welke verantwoordelijkheden elke medewerker heeft voor een veilige werkplek. Bij het opstellen houd je rekening met de grootte van je bedrijf, de risico's waarmee je te maken hebt, de wet- en regelgeving die voor je geldt en wat gebruikelijk is in je branche. Daarna deel je het beleid met alle betrokkenen, leid je medewerkers erin op en controleer je regelmatig of het wordt nageleefd.

Een werkplekinspectie is een controle van de werkplek op veiligheid en op naleving van de geldende normen, wetten en regels. Je loopt minimaal één keer per maand een checklist langs die is afgestemd op jouw werkzaamheden, en maakt actiepunten van wat je tegenkomt. Zo spoor je onveilige situaties vroeg op. Voor VCA-gecertificeerde bedrijven zijn periodieke werkplekinspecties verplicht.

Lees meer in wat is een werkplekinspectie.