Wat is ISO 42001?

ISO 42001 is een internationale norm voor het opzetten en beheren van een Artificial Intelligence Management System (AIMS). De norm is ontwikkeld door de International Organization for Standardization en richt zich specifiek op organisaties die AI-systemen ontwikkelen, toepassen of leveren. ISO 42001 biedt een gestructureerd kader om AI op een verantwoorde, transparante en beheersbare manier te gebruiken binnen de organisatie.

Het AIMS helpt organisaties bij het definiëren van beleid, processen, verantwoordelijkheden en beheersmaatregelen rondom kunstmatige intelligentie, zodat AI-toepassingen betrouwbaar, veilig en ethisch verantwoord kunnen worden ingezet.

Wat is het doel van ISO 42001?

Het doel van ISO 42001 is om organisaties te ondersteunen bij het identificeren, beoordelen en beheersen van risico’s en impact die samenhangen met kunstmatige intelligentie. Denk hierbij aan zaken zoals privacy, datakwaliteit, uitlegbaarheid, bias, transparantie en veiligheid.

Met ISO 42001 kunnen organisaties:

• AI-toepassingen in lijn brengen met wet- en regelgeving (bijvoorbeeld de EU AI Act).
• Verantwoord en gecontroleerd innoveren.
• Het vertrouwen van klanten, medewerkers en partners vergroten.
• Aantoonbaar maken dat er zorgvuldig wordt omgegaan met AI-risico’s.

De norm is toepasbaar voor organisaties van elke omvang, sector en soort dienst of product waarin AI een rol speelt.

Onderscheid in het gebruik van AI binnen organisaties?

Organisaties kunnen in verschillende mate betrokken zijn bij AI. Over het algemeen onderscheidt men drie soorten AI-toepassende organisaties:

Gebruikers van AI

Organisaties die bestaande AI-oplossingen inzetten, bijvoorbeeld voor procesautomatisering, klantenservice of data-analyse.

Ontwikkelaars van AI

Organisaties die AI-modellen of algoritmes ontwerpen, trainen en beheren.

Leveranciers van AI

Organisaties die AI-systemen beschikbaar stellen aan andere partijen, bijvoorbeeld via software, cloudoplossingen of embedded systemen.

Deze drie typen organisaties hebben verschillende verplichtingen en verantwoordelijkheden binnen ISO 42001, afhankelijk van de mate van invloed die zij hebben op de ontwikkeling, training en toepassing van AI-systemen.

Stappen naar ISO 42001-certificering

1. Nulmeting

   Vergelijking van de huidige situatie met de eisen van ISO 42001 om inzicht te krijgen in wat al aanwezig is en welke onderdelen nog moeten worden ingericht.

2. Opzet en implementatie

   Het ontwikkelen of verbeteren van het Artificial Intelligence Management System (AIMS), inclusief beleid, rollen, processen en beheersmaatregelen voor AI-risico’s.

3. Interne audit

   Een interne toets om te controleren of het AIMS voldoet aan de norm en of het effectief werkt in de praktijk.

4. Directiebeoordeling

   Het management beoordeelt de werking van het systeem en stelt waar nodig verbeteringen of prioriteiten vast.

5. Aanvraag certificaat

   Een onafhankelijke certificerende instelling voert een externe audit uit om te beoordelen of het AIMS voldoet aan de ISO 42001-norm.

6. Periodiek onderhoud

   Het systeem blijft in ontwikkeling. Door middel van monitoring, evaluatie, trainingen en verbeteracties blijft de organisatie aantoonbaar voldoen aan de norm.

Na certificering is het belangrijk om het AIMS bij te houden en steeds verder te verbeteren. Diks Process Support helpt daarbij, bijvoorbeeld met het ondersteunen bij audits, het onderhouden van het systeem en handige tools die zorgen voor overzicht en structuur.