VacaturesDe Safety Culture Ladder (SCL) wordt in steeds meer sectoren gezien als dé manier om veilig gedrag aantoonbaar te maken. Waar VCA vooral kijkt naar procedures en systemen, richt de SCL zich op bewust gedrag, communicatie en veiligheidscultuur. Dat maakt de ladder waardevol, maar het roept ook een belangrijke vraag op: wanneer is de SCL verplicht?
In deze blog leest u wanneer opdrachtgevers de SCL eisen, welke trede u moet aantonen en hoe u weet of de verplichting voor uw organisatie geldt.
Is de Safety Culture Ladder wettelijk verplicht?
Nee, de SCL is geen wettelijke verplichting. U bent niet wettelijk verplicht om over een SCL-certificaat te beschikken, en de Arbowet schrijft dit ook niet voor.
Toch kan de SCL in de praktijk alsnog verplicht zijn, niet door wetgeving, maar door eisen van opdrachtgevers. Zij bepalen immers zelf welke voorwaarden nodig zijn om het veiligheidsniveau binnen projecten te waarborgen.
Daarom wordt de vraag in de praktijk vooral: wanneer eisen opdrachtgevers de SCL?
Wanneer stellen opdrachtgevers de SCL verplicht?
In steeds meer sectoren, voornamelijk bouw, installatietechniek, energie en infrastructuur, geldt de SCL als minimale toegangseis. De verplichting ontstaat vooral in de volgende situaties:
-
Bij aanbestedingen van grote bouw- en infraprojecten
Veel grote opdrachtgevers, zoals Rijkswaterstaat, ProRail en diverse provincies eisen dat opdrachtnemers minimaal een bepaalde SCL-trede hebben. Zonder geldig certificaat of geldige verklaring komt u simpelweg niet in aanmerking.
Voorbeelden:
- Trede 3 of hoger bij complexe projecten.
- SCL Light of ASA voor onderaannemers en kleinere partijen.
-
In de energiesector en technische dienstverlening
Netbeheerders en grote energiebedrijven eisen steeds vaker SCL-certificering van uitvoerende partijen. Denk aan werkzaamheden aan hoogspanningsinstallaties, infrastructuur, onderhoud en projecten met verhoogde risico’s.
-
In ketensamenwerkingen met verhoogd risico
Veel hoofdaannemers nemen de SCL-eis op in contracten met onderaannemers. Daardoor worden mkb-bedrijven indirect verplicht om een trede of variant van de SCL te behalen.
-
Wanneer de opdrachtgever werkt volgens het Governance Code Veiligheid in de Bouw (GCVB)
Dit samenwerkingsverband van grote opdrachtgevers heeft afgesproken om de SCL als toetsingsmiddel te gebruiken. Bedrijven die voor deze partijen willen werken, moeten dus voldoen aan de trede-eis.
Voorbeelden van GCVB-partijen:
- Rijkswaterstaat
- ProRail
- TenneT
- Bouwend Nederland
- Uneto-VNI (nu Techniek Nederland)
- Grote aannemers (zoals BAM, Heijmans, VolkerWessels)
-
Bij projecten met verhoogde veiligheidsrisico’s
Hoe groter het risico, hoe vaker de SCL verplicht wordt. Dit geldt onder andere bij:
- werken op hoogte;
- werken langs spoor en wegen;
- werken met elektriciteit;
- civiele techniek;
- petrochemie en industrie.
In deze situaties willen opdrachtgevers zekerheid dat leveranciers over een volwassen veiligheidscultuur beschikken.
Welke varianten van SCL worden meestal verplicht?
Afhankelijk van de rol, omvang en het risico gelden verschillende eisen. Vaak wordt gevraagd om:
- SCL Full – Trede 3 of 4 voor hoofdaannemers of grote projectpartners.
- SCL Light voor mkb-bedrijven die regelmatig op projecten actief zijn.
- SCL Light Compact voor kleinere onderaannemers.
- ASA (Approved Self Assessment) wanneer minder risico’s aanwezig zijn, maar een basisbewijs nodig is.
Welke variant verplicht is, staat in de aanbestedingsdocumenten, contractvoorwaarden of de projectveiligheidseisen.
Hoe weet u of de SCL voor uw organisatie verplicht is?
U kunt dit controleren op drie manieren:
- Bekijk de aanbesteding of offerteaanvraag
Hier staat meestal precies welke trede u moet aantonen. - Informeer bij uw opdrachtgever of hoofdaannemer
Zij bepalen vanaf welke trede toegang wordt verleend. - Controleer sectorafspraken
In sommige sectoren werken partijen met vaste trede-eisen (bijv. energie of spoor).
Wanneer u twijfelt, is een kort overleg vaak voldoende om helderheid te krijgen.
Wat gebeurt er als u geen SCL-certificaat heeft?
Heeft u geen certificaat of voldoet u niet aan de gevraagde trede? Dan kan dit gevolgen hebben, zoals:
- uitsluiting van aanbestedingen;
- geen toegang tot projectlocaties;
- geen gunning van opdrachten;
- strengere eisen of controles door de opdrachtgever.
Voor veel bedrijven is de SCL daardoor geen ‘nice to have’, maar een noodzakelijke voorwaarde om te kunnen blijven meedoen.
Moet elk bedrijf investeren in trede 4 of 5?
Nee, zeker niet. De SCL is schaalbaar en bedoeld om organisaties te laten groeien. De meeste bedrijven beginnen op trede 2 of 3 en bouwen langzaam verder.
Voor mkb-bedrijven is SCL Light of SCL Light Compact vaak voldoende, tenzij grote opdrachtgevers hogere eisen stellen.
De Safety Culture Ladder is geen wettelijke eis, maar in de praktijk wel steeds vaker een contractuele verplichting. Vooral in de bouw, infra, energie en installatietechniek is de ladder inmiddels een vaste voorwaarde om toegang te krijgen tot projecten.
Organisaties die de SCL omarmen, merken bovendien dat het meer oplevert dan een verplicht certificaat: het versterkt cultuur, communicatie en veiligheid in de dagelijkse praktijk.
Wilt u weten of uw organisatie SCL verplicht nodig heeft of welke variant het meest geschikt is? Bij Diks Process Support helpen wij u graag met advies, nulmetingen en begeleiding richting certificering. Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek.